• Veranderkunde

  • Collectieve ambitie

    Gebruik de managementinnovatie
  • Sociale innovatie

    Gebruik de managementinnovatie
  • Strategie

    Een sterke zet in de werkdrukaanpak
  • Professionele ruimte

    Geef ruimte
http://www.maartendewinter.nl/uploads/images/leden/goud_medium_1.jpg

Werkdruk: het goud ligt op straat (1)

In veel organisaties wordt met passie samengewerkt aan meerwaarde voor klanten en burgers. Die samenwerking vraagt veel van professionals; soms teveel. Werkstress is beroepsziekte No.1 en 66% daarvan wordt veroorzaakt door te hoge werkdruk. Die zit niet alleen in de mensen, maar ook in de organisatie. Het blussen van brandjes dooft ook bevlogenheid. Een slimme dialoog over werkdruk kan vitaliteit in organisaties brengen. 

Verboden af te beelden


In Museum Boymans van Beuningen hangt een schilderij van de Belg René Magritte met de veelzeggende titel: verboden af te beelden. Het pardoxale daarvan vertoont een opmerkelijke parallel met drie paradoxen rondom werkdruk. Inzicht daarin kan u nog van pas komen als u de dialoog over werkdruk wilt bevorderen. In dit eerste deel de valkuilen; in deel twee volgt de kern van een methode om die valkuilen te dichten.

De werkdrukparadox

Werkdruk is een samengesteld begrip. Het omvat zowel de beleving als de werklast. Als er te weinig tijd is om het werk uit te voeren ontstaat er werkdruk. Oorzaak en gevolg  lijken nu samen te vallen. Maar dat is een taalillusie. Onbalans tussen beschikbare en gevraagde tijd om taken uit te voeren is de objectieve oorzaak; de beleving het subjectieve gevolg. Toch hoeft dat niet altijd zo te zijn. Je kunt de beleving van druk hebben, terwijl er voldoende tijd is. Of je kunt de beleving hebben dat er voldoende tijd is, terwijl er een onmogelijke verwachtingen liggen. Dat is de werkdrukparadox. Dat roept de vraag op: is werkdruk een feit of is het een fictie?

De productiviteitsparadox

De geschetste oorzaak-gevolgrelatie is echter niet lineair, maar circulair. Er is het risico dat een medewerker gevangene wordt van een vicieuze cirkel. Dat zit zo. Als iemand druk ervaart ziet hij of zij door de bomen het bos niet meer. In plaats van het werk af te maken, wordt er steeds meer reactief en versnipperd gewerkt. De productiviteit neemt dan snel af ( versnippering kost al snel 35%) en er is daadwerkelijk te weinig tijd om het werk af te ronden. Dan ontstaat de productiviteitsparadox: harder werken, minder presteren. Ervaren werkdruk is een self fulfilling prophecy. Ook als werkdruk een fictie is, heb je het probleem van de productiviteitsparadox. Wat nu?

Een paradoxale werkdrukdialoog

Als er dus werkdruk wordt ervaren, moet je in dialoog over verwachtingen. Doe je dat niet, dan verspreidt de productiviteitsparadox zich door de organisatie. De medewerker komt afspraken niet meer na en wentelt werkdruk af. Dat besmet ook anderen. Door afnemende productiviteit en toenemende versnippering nemen doorlooptijden toe. Afspraken worden minder waard. Door afspraakinflatie verliezen managers grip. Dat versterkt de roep om regels, procedures  toezicht en dergelijke. Wanneer aan deze roep wordt toegegeven, worden medewerkers balans en regelmogelijkheden ontnomen. 44% van de werknemers heeft weinig regelmogelijkheden. Dat brengt de dialoog zelf in een paradox: we vinden dat we meer moeten praten, maar we hebben minder te kiezen. En waar valt dan nog over te praten? Het taalgebruik wordt meer beschrijvend en niet oplossend. Dit heeft een psychologisch belangrijk effect op de framing van werkdruk. Nu wordt erin berust. Of het ligt aan de medewerker zelf. Of het wordt ontkend, te beginnen bij de medewerker. 

Werkdruk: verboden af te beelden

Dat ontkennen mag de arbo arts dan ook doen. Gelukkig laat die zich daarvoor niet lenen. Maar de oplossing in de organisatie kan de arts niet aanreiken. Wat gebeurt er nog meer wanneer de dialoog zelf paradoxaal is geworden? Ik vraag u daar eens over na te denken. Daarbij kan het schilderij helpen.

Het schilderij van Magritte toont ons een beeld. De persoon ziet wel een beeld, maar geen spiegelbeeld. Hij krijgt geen inzicht. Zo is het ook met de paradoxale dialoog. Omdat iedereen heeft recht op zijn eigen beleving, is het veilig om het daar over te hebben. We praten wel over werkdruk,  maar daaraan hoeven geen conclusies te worden verbonden. Medewerker en manager hebben bij die dialoog niet veel belang. De oorzaak van de werkdruk, de onbalans tussen beschikbare en benodigde tijd wordt onbespreekbaar of taboe.

Effectief, gezond en menselijk organiseren

Dat is natuurlijk niet effectief.  Slechts 9% van de managers is tevreden met hoe de organisatie haar tijd besteed. 91% nog niet. Werken wordt steeds meer topsport door de noodzaak deadlines te halen, in te spelen op veranderingen, steeds flexibeler om te gaan met wensen van de klant. Mensen die goed in hun vel zitten presteren beter. Door niet ‘te overspannen’ en voldoende druk op prestaties en uitdagingen te houden wordt de inzet beloond en blijft de veerkracht behouden. De schaarse tijd van een ander respecteren is een fundamentele uitingsvorm van medemenselijkheid en een voorwaarde voor inspirerend leiderschap. Maar tijd is schaars en kiezen is lastig.

Het tweede deel gaat over de vraag hoe dit taboe kan worden doorbroken. Lees hier verder.








Maarten de Winter

Geïnteresseerd in onze nieuwsbrief

 

Creative Commons-Licentie